AMATEURKUNST: BELEID EN ONTWIKKELINGEN
Amateurkunst en overheidsbeleid
De belangstelling voor kunstbeoefening in de vrije tijd is bij de landelijke overheid sinds de eeuwwisseling toegenomen. Dat leverde twee nieuwe instellingen op: Kunstfactor en het Fonds voor Cultuurparticipatie. Ook deed het SCP op initiatief van OCW een uitgebreide toekomstverkenning naar kunstbeoefening.
Aan de andere kant neemt de subsidiëring en ondersteuning van amateurkunst op provinciaal en gemeentelijk niveau af. De provinciale ondersteuningsinstellingen en de centra voor de kunsten zitten de komende jaren in zwaar weer.
Los van overheidsbeleid en –instellingen, zijn er ook veranderingen bij de kunstbeoefenaars zelf als het gaat om de vorm en invulling van hun hobby.
Ontwikkelingen in verenigingsleven
De amateurkunstvereniging verandert. Verenigingen moeten zich aanpassen aan maatschappelijke ontwikkelingen als individualisering, nieuwe technologie en vergrijzing. De ledenaanwas blijft (nog) redelijk op peil, maar vooral door de toeloop van oudere generaties en niet dankzij verjonging en vernieuwing. Omdat gemeentelijke subsidies schaarser worden, moeten amateurkunstverenigingen vraaggericht gaan werken. Jongeren hebben bijvoorbeeld meer behoefte aan kortlopende activiteiten met een presentatie ter afsluiting.
| 1995 | 1999 | 2003 | 2007 | |
| Aandeel bevolking | 10 | 11 | 12 | 12 |
Organisatievorm van lidmaatschap voor kunstbeoefening in de vrije tijd, bevolking van 16 jaar en ouder, naar discipline, 2009 (in procenten van de deelnemers)
|
Vereniging |
Ensemble |
Duo |
Koor |
Fanfare |
Informeel groepje mensen |
Kunstbeoefening totaal |
13 |
2 |
5 |
11 |
3 |
16 |
Muziek |
12 |
4 |
8 |
18 |
4 |
15 |
Muziekinstrument spelen |
5 |
6 |
11 |
-- |
6 |
17 |
Zingen |
16 |
-- |
4 |
34 |
-- |
13 |
Dans |
20 |
-- |
-- |
-- |
-- |
4 |
Beeldende kunst |
3 |
-- |
-- |
-- |
-- |
13 |
Film |
1 |
-- |
-- |
-- |
-- |
3 |
Creatief schrijven |
1 |
-- |
-- |
-- |
-- |
5 |
Kansen
Door maatschappelijke veranderingen liggen er ook kansen voor de verenigingen. De behoefte aan houvast en sociale cohesie groeit. De overheid hecht waarde aan cultuur als bindmiddel voor de samenleving en als middel om mensen van verschillende sociaal-culturele achtergronden te laten integreren. De rol van verenigingen kan hierin groot zijn.
Scenario’s voor de toekomst
Cultuurnetwerk Nederland ontwikkelde in 2007 vier scenario’s voor de toekomst van de amateurkunstsector. Als belangrijkste invloeden beschouwt Cultuurnetwerk de mate van maatschappelijke betrokkenheid van burgers en de rol van de overheid. In de scenario's is vastgelegd hoe instellingen voor amateurkunst op deze ontwikkelingen zouden kunnen reageren.
Scenario’s in schema
Door individualisering en sociale cohesie op een horizontale as te plaatsten en marktwerkingen betrokken overheid op de verticale as, ontstaat een assenkruis met vier posities. Die kunnen ingevuld worden met vier scenario’s: van het vertrouwde gezelligheidsverband tot de digitale zelforganisatie.
Zie
De scenario’s in schema [PDF]
Lees de volledige beschrijving van de scenario's in:
Amateurkunst in de toekomst, Cultuurnetwerk Nederland, 2007
Andries van den Broek publiceerde in 2010 een toekomstverkenning. Al met al ziet hij geen grote veranderingen in kunstbeoefening door sociaal-culturele ontwikkelingen. De omvang zal ongeveer gelijk blijven, wel zullen er andere vormen ontstaan. De belangrijkste wijzigingen vat hij samen onder de noemer Kunstbeoefening 2.0, meer op te vatten als een cultuurverandering dan als een ict-verschijnsel:
- de klanten zullen meer eisen gaan stellen aan het aanbod;
- flexibele en vluchtigere formats zullen tradities vervangen;
- lossere smaakvoorkeuren, omgangsvormen en organisatievormen;
- volle agenda's waarin kunstbeoefening zijn plek moet bevechten;
- het eigen gevoel als maat der dingen;
- opkomst van genres en vormen van niet-westerse origine;
- hoge vlucht van digitale technieken en communicatievormen die bijdragen aan de verdere empowerment van de kunstbeoefenaar.