CULTUUR IN DE SPIEGEL:
CULTUREEL BEWUSTZIJN ALS GRONDSLAG

Hoe kan de jeugd via het onderwijs op de beste manier in aanraking komen met kunst en cultuur? In het vierjarig onderzoek ‘Cultuur in de Spiegel' ontwikkelt de Rijksuniversiteit Groningen samen met SLO een doorlopende leerlijn voor cultuuronderwijs gericht op leerlingen van 4 tot 18 jaar. Daarbij wordt samengewerkt met het onderwijsveld.

Cultureel zelfbewustzijn
‘Als je wordt voorgelezen uit Jip en Janneke, als je naar een reclamespotje kijkt, als je een bezoek brengt aan het Openluchtmuseum in Arnhem, als je een sinterklaasgedicht maakt of als je een debat volgt in de Tweede Kamer over euthanasiewetgeving, als je graffiti ziet op de geluidswering langs de snelweg of naar een cabaretvoorstelling gaat: het gaat altijd, direct of indirect, over jezelf. Het gaat over hoe wij de wereld en elkaar waarnemen, over wat we doen, hoe we de wereld betekenis geven en waarde aan dingen hechten, hoe we onszelf beschouwen.'

Dit alles noemt projectleider Barend van Heusden, hoogleraar Cultuur en Cognitie in Groningen, het vermogen een cultureel zelfbewustzijn te ontwikkelen. Dit vermogen moet volgens hem de kern zijn van cultuuronderwijs. Deze visie vormt het uitgangspunt van het onderzoek.

Culturele basisvaardigheden
Mensen beschikken over vier culturele basisvaardigheden om te kunnen omgaan met verschil en verandering:

  • waarneming;
  • verbeelding;
  • conceptualisering en
  • analyse.

Onze cognitie verloopt volgens een vaste patroon, dat altijd met waarneming begint. Waarnemingen worden door onze verbeelding actief gemanipuleerd en gekoppeld aan herinnering, ervaring en nieuwe mogelijkheden. In de derde vorm wordt onze waarneming, in zekere zin onze werkelijkheid, door ons vertaald in meer abstracte concepten: taal en symbolen. Ten slotte worden de abstracte concepten door analyse weer gekoppeld aan de waarneming, leidend tot structuren en modellen.

Cultuurspecifiek
Volgens dit model is elke vorm van onderwijs op te vatten als cultuuronderwijs. Cultuuronderwijs wordt binnen Cultuur in de Spiegel echter beperkt tot: kunst- en media-educatie, literatuuronderwijs, maatschappijleer, erfgoededucatie en filosofie. Cultureel zelfbewustzijn betreft dan alle vormen van reflectie op cultuur: van zelfwaarneming, via de verbeelding, ritueel, mythe, religie en ideologie tot filosofie en cultuurwetenschap.

culturele basisvaardigheden

Het doel van cultuuronderwijs is zowel het vermogen tot zelfreflectie, als het inzicht in de eigen cultuur, die van anderen, en in cultuur in het algemeen, te vergroten en in verschillende media te leren uitdrukken.

Regiobijeenkomsten
In maart 2012 kunnen scholen voor primair en voortgezet onderwijs kennismaken met Cultuur in de Spiegel tijdens vijf regiobijeenkomsten. Data regiobijeenkomsten:

  • Westen: woensdag 7 maart 2012
  • Oosten: woensdag 14 maart 2012
  • Midden: woensdag 21 maart 2012
  • Zuiden: donderdag 22 maart 2012
  • Noorden: woensdag 28 maart 2012

Inschrijven voor de bijeenkomsten kan vanaf januari 2012.
Meer informatie

Meer informatie

 

Commentaar of aanvullingen op deze pagina?

SLO vertaalt het wetenschappelijk onderzoek naar de praktijk. Samen met een tiental scholen voor primair en voortgezet onderwijs in Rotterdam en Groningen wordt geëxperimenteerd met verschillende vormen van cultuuronderwijs. Hieruit vloeien leerplannen en voorbeeldlesmateriaal voort.
Zie ook cultuurplein

cultuur &
educatie

EEN COLLECTIE VAN CITATEN_